آنچه خواهید خواند
جیغ ویلهلم چیست و این داد معروف فیلمها از کجا آمده؟
جیغ ویلهلم چیست؟ نمادینترین صداهای تاریخ سینما کدامند؟ بیشک صدای برخورد دو شمشیر نوری یا موسیقی متن پرتعلیق فیلم «آروارهها» در این فهرست جای دارند. با این حال، یک افکت صوتی خاص وجود دارد که بیش از پنجاه سال است در فیلمهای تمام ژانرها استفاده میشود.
این صدا چیزی نیست جز جیغ ویلهلم (Wilhelm Scream) معروف. شاید شما هم آن را شنیده و از خود پرسیده باشید: «این چه جیغی است که در تمام فیلمها تکرار میشود؟» در این مقاله، به بررسی یکی از نمادینترین صداهای تاریخ سینما و چگونگی استفادهٔ فیلمسازان از آن تا به امروز میپردازیم.
جیغ ویلهلم چیست؟
جیغ ویلهلم یک افکت صوتی آرشیوی (Stock) است که در بیش از 400 فیلم و برنامه تلویزیونی (و این تعداد همچنان در حال افزایش است) به کار رفته است. این صدا اولین بار در سال 1951 در فیلم «طبول دوردست» (Distant Drums) شنیده شد. افکت صوتی جیغ ویلهلم معمولاً زمانی استفاده میشود که شخصی از ارتفاع زیاد سقوط میکند، تیر میخورد یا در اثر انفجار به اطراف پرتاب میشود. گنجاندن آن در فیلمهای بسیار زیاد، به نوعی به یک شوخی داخلی برای فیلمسازان و مخاطبانی تبدیل شده است که این ارجاع را درک میکنند.
برخی از فیلمسازان بزرگ مانند جرج لوکاس، استیون اسپیلبرگ و کوئنتین تارانتینو از این صدا استفاده کردهاند. این جیغ یکسان در تمام این فیلمها از یک منبع واحد آمده است. این داد معروف فیلم ها در برخی از کلاسیکترین آثار سینما یافت میشود، از جمله:
- جنگ ستارگان: اپیزود چهارم – امیدی تازه
- ایندیانا جونز و معبد مرگ
- داستان اسباببازی
- سگهای انباری
منشأ اصلی داد ویلهلم
این جیغ معروف از کجا آمده است؟ ضبط جیغ اصلی به فیلم «طبول دوردست» محصول 1951 بازمیگردد. تهیهکنندگان فیلم از بازیگران خواستند تا برای صحنه حمله تمساح، جیغهای مختلفی را ضبط کند. یکی از این جیغها به طور خاص برجسته بود و در ورژن نهایی فیلم مورد استفاده قرار گرفت. با این حال، استفاده از آن در «طبول دوردست» لحظه تعیینکنندهاش نبود. این اتفاق دو سال بعد، در فیلم «یورش در رودخانه فیدر» (The Charge at Feather River) محصول 1953 رخ داد.
این افکت صوتی برای شخصیتی به نام «سرباز ویلهلم» (Private Wilhelm) استفاده شد که با تیری به پایش زخمی شد و آن جیغ متمایز را سر داد. همانطور که مشخص است، نام این جیغ مرگ معروف سینمایی از همین شخصیت گرفته شده است.
جنگ ستارگان و محبوبیت جیغ ویلهلم
با توجه به اینکه ریشه این افکت صوتی به دهه 1950 بازمیگردد، چگونه در سینمای مدرن تا این حد سوراند شد؟ پاسخ را میتوان در یک مجموعه فیلم کوچک یافت که شاید نامش را شنیده باشید: «جنگ ستارگان». بن برت، طراح صدای برنده جایزه، با استفاده از این جیغ در فیلم اصلی جنگ ستارگان در سال 1977، آن را به شهرت رساند.
حتی ابداع اصطلاح «جیغ ویلهلم» به افتخار شخصیت سرباز ویلهلم نیز به برت نسبت داده میشود. این افکت بعدها در تمام فیلمهای سری اصلی جنگ ستارگان به کار رفت که اولین مورد آن مربوط به یک استورمتروپر بود که هنگام سقوط فریاد میکشید. فراتر از جنگ ستارگان، این جیغ در فیلمهایی از «داستان اسباببازی» و «ارباب حلقهها: دو برج» گرفته تا «سگهای انباری» استفاده شده است.
چرا جیغ ویلهلم بازاستفاده میشود؟
شکی نیست که این جیغ در سینما متمایز و قابل تشخیص شده است. پس چرا فیلمسازان به استفاده از آن ادامه میدهند؟ اولاً، استفاده مجدد از افکتهای صوتی آرشیوی باعث صرفهجویی در هزینه و زمان میشود. اما با استفاده فیلمسازان برجستهتر از آن، این افکت صوتی به یک شوخی داخلی در میان طراحان صدا تبدیل شد. برخی میگویند این کار به نوعی ادای احترام به فیلمهای کلاسیک سینماست. شنیدن این افکت همچنین برای علاقهمندان به سینما به نوعی یک «ایستر اگ» (Easter Egg) یا راز پنهان تبدیل شد.
آینده جیغ ویلهلم چیست؟
اگرچه این صدا یک نماد در تاریخ سینما باقی مانده است، اما برخی آن را به دلیل پرت کردن حواس و خارج کردن مخاطب از حالوهوای فیلم مورد انتقاد قرار دادهاند. برخی دیگر معتقدند با استفاده ویروسی در میمهای اینترنتی، شهرت و تکراری بودن آن بیشتر شده است. در واقع، تهیهکنندگان فیلمهای اخیر جنگ ستارگان تصمیم گرفتهاند این افکت صوتی را از این مجموعه بازنشسته کند.
با این حال، این صدای نمادین هنوز در فیلمهای جدیدتری مانند «ونوم» نیز یافت میشود و بدون شک در فیلمهای آینده نیز همچنان مورد استفاده قرار خواهد گرفت. پس گوش به زنگ باشید تا شما هم در یکی از قدیمیترین شوخیهای داخلی هالیوود شریک شوید.
پاسخگوی سوالات شما هستیم